EOSC i piąta swoboda – o swobodnym przepływie wiedzy w Europie w Parlamencie Europejskim

Europejska Chmura Otwarta Nauki jest jednym z kluczowych elementów budowania Europejskiej Przestrzeni Badawczej i wspierania swobodnego przepływu wiedzy w Europie. Jej rola będzie tematem spotkania „EOSC and the Fifth Freedom: Enabling Knowledge Circulation Across Europe”, które odbędzie się 17 listopada 2026 r. w Parlamencie Europejskim w Brukseli.

Wydarzenie organizowane jest wspólnie przez Narodowe Centrum Nauki, EOSC Association oraz Science Europe. Gospodarzem spotkania będzie Krzysztof Hetman, poseł do Parlamentu Europejskiego.

Punktem wyjścia do dyskusji będzie koncepcja tzw. piątej wolności – swobodnego przepływu badań, innowacji i wiedzy – przedstawiona przez Enrica Lettę w raporcie dotyczącym przyszłości jednolitego rynku europejskiego z 2024 r. Jej realizacja wymaga rozwijania wspólnych rozwiązań, które umożliwią naukowcom odkrywanie, udostępnianie, wykorzystywanie i ponowne używanie danych badawczych, narzędzi oraz usług niezależnie od granic państwowych i podziałów między dyscyplinami naukowymi.

W tym kontekście szczególne znaczenie ma EOSC, która poprzez Federację EOSC łączy krajowe, tematyczne i europejskie infrastruktury oraz usługi badawcze w ramach interoperacyjnego i zaufanego ekosystemu. Rozwiązanie to pozwala lepiej wykorzystywać istniejące zasoby i inwestycje, przy jednoczesnym zachowaniu autonomii poszczególnych instytucji.

Dzięki EOSC naukowcy zyskują łatwiejszy dostęp do wysokiej jakości danych i zasobów badawczych, co sprzyja współpracy międzynarodowej i rozwojowi badań naukowych. Z perspektywy polityki naukowej wspólne europejskie rozwiązania w tym zakresie mają również strategiczne znaczenie dla wzmacniania doskonałości naukowej, suwerenności technologicznej Europy i rozwoju wiarygodnej sztucznej inteligencji, opartej na wysokiej jakości danych.

Europejska współpraca w praktyce

Spotkanie w Parlamencie Europejskim będzie okazją do wymiany perspektyw przedstawicieli instytucji europejskich, organizacji naukowych i środowiska badawczego. W programie przewidziano wystąpienia poświęcone m.in. piątej wolności i Europejskiej Przestrzeni Badawczej, rozwojowi Federacji EOSC oraz roli krajowych inwestycji w budowaniu wspólnych europejskich zasobów badawczych.

Praktyczny wymiar funkcjonowania EOSC przedstawi Profesor Jens K. Habermann, dyrektor generalny BBMRI-ERIC, który omówi przykład wykorzystania infrastruktury w badaniach nad rakiem (MCVAL cancer research use case). Wystąpienie pokaże, w jaki sposób federacyjne rozwiązania mogą wspierać odkrycia naukowe i przyczyniać się do rozwiązywania istotnych problemów społecznych.

Wydarzenie zakończy moderowana dyskusja z udziałem zaproszonych ekspertów i uczestników. Jednym z jej głównych tematów będą możliwości i warunki swobodnego przepływu wiedzy w Europie, a także perspektywy rozwoju i zapewnienia trwałości wspólnych europejskich zdolności badawczych po 2027 r.

Dołącz do transmisji online

Spotkanie odbędzie się 17 listopada 2026 r. w godz. 13.00–14.30 w Parlamencie Europejskim w Brukseli. Wszystkich zainteresowanych tematyką otwartej nauki, europejskiej współpracy badawczej i przyszłości EOSC zapraszamy do śledzenia transmisji na żywo na kanale YouTube.

Oglądaj transmisję na żywo na YouTube – LINK