Cyfrowe platformy dla nauki oraz międzynarodowa współpraca badawcza tematem obrad Trójkąta Weimarskiego 

10-11 marca 2026 r. w Pałacu Genshagen pod Berlinem odbyło się spotkanie w ramach Trójkąta Weimarskiego z udziałem przedstawicieli świata nauki, instytucji finansujących badania oraz ministerstw ds. nauki z Francji, Niemiec i Polski. Polskę reprezentowali m.in. podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Andrzej Szeptycki, dr Marcin Liana – zastępca dyrektora Narodowego Centrum Nauki oraz dr Aneta Pazik-Aybar, kierownik Zespołu ds. Otwartej Nauki w NCN i koordynatorka Węzła Krajowego EOSC Polska. 

Zgromadzeni goście dyskutowali o przyszłości europejskich platform naukowych, bezpieczeństwie danych badawczych oraz współpracy akademickiej między Polską, Niemcami oraz Francją. 

Wydarzenie otworzyła prof. Susanne Keuchel, dyrektor Fundacji Genshagen, a wykład inauguracyjny wygłosił prof. Torsten Schrade z Akademii Nauk i Literatury w Moguncji. Zwrócił uwagę na to jak Europa może budować własną cyfrową suwerenność w nauce – od infrastruktury danych po niezależne platformy badawcze. Zainspirował uczestników, którzy, pierwszego dnia pracowali w formule warsztatowej, do analizy wyzwań związanych z rozwojem suwerennych i bezpiecznych platform naukowych w Europie. Dyskusje skoncentrowały się wokół trzech głównych tematów: zabezpieczania danych badawczych, wspierania międzynarodowej wymiany naukowej oraz tworzenia narzędzi ułatwiających nawiązywanie współpracy między zespołami badawczymi. W warsztatach wzięło udział 18 ekspertów z trzech krajów. 

Drugi dzień spotkania miał formę kolokwium wysokiego szczebla z udziałem przedstawicieli ministerstw nauki z trzech krajów. Zakończył się uroczystym podpisaniem trójstronnej wspólnej deklaracji intencji przez przedstawicieli ministerstw. 

W kolokwium udział wzięli: 

• Andrzej Szeptycki, podsekretarz stanu w  Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego (Polska) 

• Marcus Pleyer, sekretarz stanu w  Federalnym Ministerstwie Badań, Technologii i Przestrzeni Kosmicznej Niemiec 

• JeanLuc Moullet, dyrektor generalny ds. badań i innowacji w Ministerstwie Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych Francji. 

Według wiceministra Andrzeja Szeptyckiego kluczowe jest dziś zapewnienie otwartego i bezpiecznego dostępu do danych naukowych, co sprzyja szybszemu rozwojowi badań oraz większej przejrzystości nauki. Podkreślił także znaczenie inwestowania w narzędzia i struktury wspierające współpracę między naukowcami, dzięki którym pomysły mogą szybciej przeradzać się w wspólne projekty. Ważną rolę odgrywają tu inicjatywy ułatwiające partnerstwa między zespołami badawczymi, instytutami i przemysłem, łączące potencjał Polski, Niemiec i Francji.  

Ważnym elementem programu był wykład dr Suzanne Dumouchel, dyrektorki w Zarządzie  EOSC Association i współkoordynatorki infrastruktury badawczej OPERAS, zatytułowany: „Wiedza w niebezpieczeństwie: jak można długoterminowo zabezpieczyć dane badawcze?” 

Prelegentka podkreśliła, że budowanie niezależnych, bezpiecznych i interoperacyjnych platform naukowych wymaga nie tylko zmierzenia się z wyzwaniami technicznymi, ale przede wszystkim ścisłej współpracy i aktywnego udziału społeczności naukowej.  

W tym kontekście szczególne znaczenie ma inicjatywa Europejska Chmura Otwartej Nauki (EOSC), która buduje federacyjny ekosystem usług i repozytoriów, zapewniający naukowcom bezpieczny dostęp do danych badawczych. 

Podczas spotkania zgromadzeni goście mogli zapoznać się z przykładami współpracy naukowej między Polską, Francją i Niemcami – od projektów dotyczących sztucznej inteligencji po inicjatywy sieciujące środowiska badawcze. W programie znalazło się też miejsce na dyskusję panelową o przyszłości niezależnych platform naukowych w Europie, w której uczestniczył m.in. Marcin Liana z Narodowego Centrum Nauki. 

Rozmowy ekspertów ze świata nauki, które odbyły się w Genshagen wpisują się w szerszy kontekst zacieśnienia współpracy w ramach Trójkąta Weimarskiego. Trójkąt Weimarski powstał w 1991 r. jako przestrzeń do dialogu i współpracy między Polską, Niemcami i Francją. Jego pierwotnym celem było wsparcie procesu integracji europejskiej i zbliżenia po zimnej wojnie. W ostatnich latach dyskusje coraz częściej obejmują także kwestie nauki, technologii i transformacji cyfrowej.